Justynka w Fundacji



Justynka jest Podopieczną Fundacji:


Subkonto Justynki

1% dla Justynki

Dziękujemy za pomoc

Sygnały autyzmu

Reportaż z koncertu – 26.01.2014 r

anna_wyszkoni

Polecamy

prodeste

Poradnik autystyczny

poradnik

Napisz do nas

danutawiacek@onet.eu

pomocdlajustynki@gmail.com

Translate element

Sensoryzmy w całościowych zaburzeniach rozwoju

Jedną z pierwszych osób, które opisały zaburzenia w odbiorze i przetwarzaniu bodźców zmysłowych u osób z całościowymi zaburzeniami rozwoju (autyzmem) był Carl Delacato. Na początku lat siedemdziesiątych przebadał grupę około 900 dzieci z autyzmem z różnych krajów. W wyniku tych badań okazało się, że zaburzenia percepcyjne dotyczą nawet 98% osób z całościowymi zaburzeniami rozwoju (w obrębie dotyku). Najmniej badanych wykazywało zaburzenia w obrębie zmysłu smaku i węchu (24 – 28%).

Delacato podzielił zaburzenia sensoryczne na trzy grupy:

  1. Nadwrażliwość
  2. Niedowrażliwość
  3. Biały Szum

Ze względu na rodzaj zaburzenia osoba nim dotknięta może przejawiać różnorakie sensoryzmy – zarówno mające na celu dostymulowanie niewrażliwego zmysłu, jak również unikanie bodźców przy nadwrażliwości. Biały Szum jest zaburzeniem, w którym układ nerwowy osoby chorej sam wytwarza bodźce, niezależnie od czynników zewnętrznych. Osoba dotknięta tym rodzajem dysfunkcji przejawia szczególnego rodzaju sensoryzmy – sprawia wrażenie oderwanej od rzeczywistości i całkowicie skoncentrowanej na nieistniejącym świecie. Warto dodać, że każdy, także zdrowy człowiek doświadcza od czasu do czasu tego rodzaju zaburzeń, których przykładem jest szum/piszczenie w uszach.

Sensoryzmy charakterystyczne dla zmysłu wzroku

Nadwrażliwość:

  • wpatrywanie się w mikroskopijne pyłki ku­rzu lub maleńkie punkciki w otoczeniu.

  • kiwanie się w przód i w tył, na boki.

  • fascynacja ruchem kołowym, kręcącymi się przedmiotami, zabawkami.

  • zdolność do odtwarzania najdrobniejszych szczegółów z otoczenia.

  • rozciąganie śliny między palcami i przyglądanie się jej pod światło.

  • fascynacja patrzeniem przez dziurki, pęknięcia, palce.

  • niechęć do luster, czasem fotografii.

  • fascynacja skomplikowanymi wzorami.

  • lęk przed silnym światłem, często nawet przed światłem o umiarkowanym natężeniu.

  • niechęć do dużych, mocno naświetlonych przestrzeni

Niedowrażliwość:

  • kołysanie się w przód, w tył, na boki

  • zainteresowanie źródłami światła – wpatrywanie się w światło

  • chodzenie powoli dookoła przedmiotów połączone z intensywnym przyglądaniem się im

  • lęk wysokości

  • lęk przed ciemnością

  • obracanie przedmiotów tuż przed oczami

  • fascynacja lustrami, szybami

  • machanie palcami w polu widzenia

  • fascynacja ruchem przedmiotów na wietrze

  • rozrzucanie przedmiotów, zwłaszcza kolorowych

  • darcie papieru

„Biały szum”:

  • „szklisty” wzrok

  • patrzenie „przez” ludzi, przedmioty

  • rozciąganie powiek

  • uciskanie gałki ocznej

  • bardzo mocne zaciskanie powiek

Sensoryzmy charakterystyczne dla zmysłu słuchu

Nadwrażliwość:

  • dziecko sprawia wrażenie głuchego

  • zatykanie uszu, lęk przed gwałtownymi dźwiękami

  • brak reakcji na głośne hałasy przy jednoczesnych silnych reakcjach na ciche dźwieki

  • lęk przed zwierzętami

  • protest przy obcinaniu włosów

  • lęk w miejscach publicznych

  • wsłuchiwanie się w bardzo ciche dźwięki

  • powtarzanie komunikatów, które ktoś wypowiedział w odległym pomieszczeniu

  • robienie wokół siebie hałasu – krzyki, walenie rękami w różne powierzchnie, klaskanie. Zachowanie to ma na celu przejęcie kontroli nad środowiskiem słuchowym. Dla dziecka z nadwrażliwością słuchową głośne bodźce generowane przez siebie samego są przykre, ale możliwe do kontrolowania a także pozwalają zagłuszyć dźwięki nad którymi nie ma kontroli – pochodzące z otoczenia. Dziecko może bardzo dobrze tolerować nawet znaczący hałas, pod warunkiem, że jest jego autorem lub ma na niego bezpośredni wpływ.

Niedowrażliwość:

  • wytwarzanie rytmicznych hałasów

  • fascynacja urządzeniami elektrycznymi, wydającymi dźwięki

  • natrętne spuszczanie wody w toalecie, odkręcanie kranów

  • krzyki

  • darcie papieru

  • wielokrotne trzaskanie drzwiami lub zamykanie ich i otwieranie z różną siłą

  • fascynacja przedmiotami piszczącymi, dźwięczącymi

  • zamiłowanie do gwarnych i tłocznych miejsc

Zachowania mają na celu dostarczanie sobie bodźców dźwiękowych w dużych ilościach. W odróżnieniu od dzieci nadwrażliwych słuchowo, te niedowrażliwe będą szczęśliwe, gdy inne osoby dołączą do nich w działaniach mających na celu zwielokrotnienie hałasu w otoczeniu.

Biały szum:

  • zaabsorbowanie dźwiękami płynącymi z organizmu

  • szybkie bieganie i zastyganie w bezruchu (wsłuchiwanie się w bicie własnego serca)

  • hiperwentylacja

  • kołysanie się

  • wkładanie przedmiotów i palców do uszu

  • przyjmowanie nienaturalnych pozycji ciała – stymulacja ucha wewnętrznego

Zachowania te mają na celu próbę zredukowania nieprzyjemnych na ogół doświadczeń sensorycznych wyzwalanych przez układ nerwowy, znacznie rzadziej – ich wzmocnienie, jeżeli biały szum łączy się z niedowrażliwością.

Sensoryzmy charakterystyczne dla zmysłu dotyku i równowagi

Zaburzenia w zakresie odbioru i analizy bodźców czuciowych mogą dotyczyć kilku obszarów:

  • czucia powierzchniowego (skórnego)

  • czucia głębokiego (propriorecepcja – informacje z kurczących i rozciągających się mięśni, ścięgien oraz rozciąganych i uciskanych stawów)

  • czucia temperatury (termorecepcja)

  • czucie położenia i ruchów ciała w przestrzeni poczucie równowagi

Czucie powierzchniowe i czucie temperatury:

Zaburzenia w tym zakresie mogą być różne w różnych partiach ciała. Obserwacja sensoryzmów (taktylizmów) skierowanych na czucie powierzchniowe wymaga więc podejścia bardzo ostrożnego i analitycznego. Bardzo często zdarza się, że ta sama osoba ma silną nadwrażliwość czucia powierzchniowego w obrębie twarzy przy jednoczesnej niedowrażliwości, na przykład kończyn.

Niedowrażliwość:

  • pocieranie, głaskanie, skubanie itp. różnych partii twarzy

  • dotykanie różnych powierzchni, głaskanie ścian

  • pocieranie różnymi materiałami w niedowrażliwe partie ciała

  • szczypanie, drapanie, gryzienie się

  • uderzanie się

  • szukanie wrażeń cieplnych

  • chodzenie nago, tendencja do rozbierania się

  • chodzenie na bosaka, dążenie do ściągania obuwia

  • rozdrapywanie ran

Nadwrażliwość:

  • unikanie dotyku, obronność dotykowa

  • niechęć do noszenia nowych ubrań

  • skrajna niechęć do metek w ubraniach

  • nadmierne łaskotki w niecodziennych partiach ciała

  • unikanie kontaktu z substancjami sypkimi, lepkimi, klejącymi

  • masturbacja (delikatna)

  • głaskanie się miękkimi przedmiotami, fakturami

  • nietolerancja obcisłych ubrań

  • dotykanie samego siebie niemal zawsze ma formę czynności rytmicznych i powtarzalnych

  • lęk przed wodą

  • słaba tolerancja zmian temperatury

  • lęk przed wiatrem

  • lęk przed czesaniem włosów

Biały szum:

  • częste drapanie się

  • „gęsia skórka” bez przyczyny

Czucie głębokie:

Zaburzenia w tym obszarze są nadzwyczaj częste u osób z autyzmem i Zespołem Aspergera. Osoby z zaburzeniami czucia głębokiego mają poważne problemy z precyzją ruchów. Na ogół doświadczają dyspraksji.

Niedowrażliwość:

  • nienaturalne wyginanie kończyn

  • machanie rękami, potrząsanie

  • zaplatanie palców

  • ssanie palców

  • zawijanie się w koce, firanki

  • wciskanie się w kąty, za meble itp.

  • siadanie na rękach, nogach

  • człapanie nogami podczas chodzenia

  • masturbacja (gwałtowna)

  • wkładanie różnych rzeczy do ust

  • zagryzanie warg

  • uderzanie ciałem o różne powierzchnie

  • zeskakiwanie z dużych wysokości

  • podwyższony próg bólowy

  • wbijanie sobie ostrych przedmiotów w ciało

  • hiperaktywność

  • wiotkość mięśni

  • potykanie się

  • niekontrolowane, chaotyczne ruchy kończyn

  • niezdolność do różnicowania miejsca w którym następuje dotyk, bez kontroli wzroku

  • niszczenie przedmiotów, upuszczanie ich ze względu na niezdolność do oceny własnej siły i ruchu

  • chodzenie na palcach

Nadwrażliwość:

  • niechęć do przytulania się, dotykania przez inne osoby

  • niechęć do podawania dłoni na powitanie

  • duża reaktywność na zmiany ciśnienia atmosferycznego

  • złe samopoczucie w środkach lokomocji

  • ociężałość ruchowa

  • podwyższone napięcie mięśniowe

  • chodzenie na szeroko rozstawionych nogach

  • nietolerowanie twardych pokarmów

  • usztywnienie ciała, niechęć do zmieniania pozycji ciała

  • lęk przed tłumem ludzi

Biały szum:

  • nagłe, niekontrolowane wybuchy wszelkich możliwych taktylizmów, a następnie zamieranie w bezruchu

  • napady hiperaktywności u dziecka na ogół spokojnego

Zmysł równowagi:

Niedowrażliwość:

  • kręcenie się w kółko

  • fascynacja huśtawkami, karuzelami

  • skakanie, bieganie, hiperaktywność

  • dążenie do gwałtownych zmian w położeniu głowy i ciała

  • kołysanie się w przód i w tył a także na boki

  • niezdolność do prostego siedzenia na krześle

  • niezdolność do stania na jednej nodze

Nadwrażliwość:

  • niepewność, lęk grawitacyjny

  • niechęć do zmian pozycji głowy, czasami przy jednoczesnej autostymulacji grawitacyjnej (podskoki w pionie)

  • miarowe, powolne kołysanie się

  • niechęć do poruszania się, preferowanie pozycji siedzącej, lub leżącej

  • zataczanie się podczas chodzenia

Biały szum:

  • zawroty głowy

  • zataczanie się

  • potykanie się

  • nagłe blednięcie, nudności

 

Sensoryzmy charakterystyczne dla zmysłu smaku i węchu

Zmysły węchu i smaku są zmysłami bardzo pierwotnymi. Zmysł węchu pozwala dziecku poznawać świat jeszcze w okresie, gdy zmysły takie jak wzrok i słuch nie są do końca dojrzałe. Pozwala także niemowlęciu odróżniać to, co znane, od tego, co jest całkiem nowe i obce. Podobne funkcje spełnia we wczesnym rozwoju człowieka zmysł smaku. Z tej przyczyny, zaburzenia odbioru i analizy bodźców słuchowych i smakowych stanowią jedno z najpoważniejszych zagrożeń rozwoju człowieka a także w powszechnym odbiorze – uważane są za szczególnie nieakceptowalne społecznie. W wypadku zmysłu smaku, bardzo często trudno odróżnić, czy dane zachowanie faktycznie dotyczy zmysłu smaku, czy może dotyku – w obrębie jamy ustnej. Śluzówka jamy ustnej i język są bowiem bardzo wrażliwe dotykowo. Należy zawsze starannie rozpatrywać wszelkie objawy występujące w obrębie jamy ustnej.

Niedowrażliwość węchowa:

  • obwąchiwanie ludzi, także ich butów, włosów, pach, krocza

  • obwąchiwanie przedmiotów, także tych powszechnie uważanych za szczególnie odrażające

  • fascynacja własnymi ekskrementami

  • w łagodniejszej formie – obwąchiwanie własnych rąk, ubrań, włosów

  • lizanie własnych rąk

  • zjadanie rzeczy niejadalnych

  • fascynacja zapachami powstającymi przy gotowaniu

  • fascynacja odpadami żywnościowymi

Nadwrażliwość węchowa:

  • rozpoznawanie ludzi po zapachu

  • wyczuwanie różnych zapachów tam, gdzie inni ludzie ich nie czują

  • dziecko skarży się na wszechogarniający smród

  • niechęć do oddawania moczu, stolca

  • wymioty podczas czynności fizjologicznych lub spuszczania wody w toalecie

  • niechęć do karmienia piersią w okresie niemowlęcym

  • opór przed jedzeniem

  • dławienie się, duszności z niejasnych przyczyn (niemedycznych)

Biały szum węchowy:

  • przesłanianie ręką ust i dmuchanie w kierunku nosa

  • hiperwentylacja

  • kierowanie dolnej wargi w kierunku nosa

  • składanie ust „w ciup” i podnoszenie warg wysoko – do nosa

  • wkładanie przedmiotów do nosa

  • ciągłe dłubanie w nosie

Niedowrażliwość smakowa:

  • hiperfagia

  • lizanie różnych przedmiotów

  • lizanie własnych rąk, stóp

  • obgryzanie paznokci

  • wkładanie wszystkiego do ust

Nadwrażliwość smakowa:

  • wypluwanie jedzenia

  • wiotkość ust podczas karmienia

  • dławienie się

  • wymioty podczas jedzenia – lub odruch wymiotny

  • znaczna wybiórczość pokarmowa

Biały szum smakowy:

  • zasysanie policzków do wewnątrz jamy ustnej

  • ssanie języka

  • przysysanie języka do podniebienia

  • gryzienie wewnętrznych stron policzków i języka – czasem do krwi

  • zwracanie pożywienia i ponowne jego jedzenie

  • wkładanie wszystkiego do ust

  • nie zwracanie uwagi na jedzenie

  • niesamodzielność przy jedzeniu wynikające z ignorowania czynności jedzenia (dziecko pozwala się karmić, ale też nie domaga się karmienia)

  • dziecko sprawia wrażenie, jakby nigdy nie było głodne

  • opuchnięcie języka, nadmierny rozrost języka na boki (skutek jego ssania)

Literatura

Carl H. Delacato; „Dziwne, niepojęte. Autystyczne dziecko.” Fundacja Synapsis, Warszawa 

Maas V.; „Uczenie się przez zmysły” Wyd.Szkolne i Pedagogiczne 2005

Prawa autorskie

Wszelkie opublikowane materiały i informacje na tej stronie stanowią własność serwisu www.pomocdlajustynki.pl (z wyłączeni cytatów i odwołań do innych autorów). Powielanie, kopiowanie lub inne wykorzystanie bez zgody właściciela serwisu jest prawnie zabronione (ustawa z dnia 4 lutego 1994r. - Dz. U. Nr 24 poz. 83 z późniejszymi zmianami).

Archiwum bloga

Aukcje dla Justynki

Justyna jest także podopieczną

Proces terapi Justyny wspiera

Fundacja Polstat

Wkręć się w pomaganie

Wspiera nas także

Stowarzyszenie Pomocy
Chorym Dzieciom

Blogosfera „Sami Swoi”


Zaglądamy, podczytujemy i kibicujemy - czyli blogi nam bliskie

Fu Shen Fu Foundation

Zagrali dla Justyny

Baca-dance

Współpracuję:

dom (1)

Statystyki strony

Licznik odwiedzin: