Justynka w Fundacji



Justynka jest Podopieczną Fundacji:


Subkonto Justynki

1% dla Justynki

Dziękujemy za pomoc

Sygnały autyzmu

Reportaż z koncertu – 26.01.2014 r

anna_wyszkoni

Wkręć się w pomaganie

Polecamy

prodeste

Poradnik autystyczny

poradnik

Napisz do nas

danutawiacek@onet.eu

pomocdlajustynki@gmail.com

Translate element

Sensoryzmy w całościowych zaburzeniach rozwoju

Jedną z pierwszych osób, które opisały zaburzenia w odbiorze i przetwarzaniu bodźców zmysłowych u osób z całościowymi zaburzeniami rozwoju (autyzmem) był Carl Delacato. Na początku lat siedemdziesiątych przebadał grupę około 900 dzieci z autyzmem z różnych krajów. W wyniku tych badań okazało się, że zaburzenia percepcyjne dotyczą nawet 98% osób z całościowymi zaburzeniami rozwoju (w obrębie dotyku). Najmniej badanych wykazywało zaburzenia w obrębie zmysłu smaku i węchu (24 – 28%).

Delacato podzielił zaburzenia sensoryczne na trzy grupy:

  1. Nadwrażliwość
  2. Niedowrażliwość
  3. Biały Szum

Ze względu na rodzaj zaburzenia osoba nim dotknięta może przejawiać różnorakie sensoryzmy – zarówno mające na celu dostymulowanie niewrażliwego zmysłu, jak również unikanie bodźców przy nadwrażliwości. Biały Szum jest zaburzeniem, w którym układ nerwowy osoby chorej sam wytwarza bodźce, niezależnie od czynników zewnętrznych. Osoba dotknięta tym rodzajem dysfunkcji przejawia szczególnego rodzaju sensoryzmy – sprawia wrażenie oderwanej od rzeczywistości i całkowicie skoncentrowanej na nieistniejącym świecie. Warto dodać, że każdy, także zdrowy człowiek doświadcza od czasu do czasu tego rodzaju zaburzeń, których przykładem jest szum/piszczenie w uszach.

Sensoryzmy charakterystyczne dla zmysłu wzroku

Nadwrażliwość:

  • wpatrywanie się w mikroskopijne pyłki ku­rzu lub maleńkie punkciki w otoczeniu.

  • kiwanie się w przód i w tył, na boki.

  • fascynacja ruchem kołowym, kręcącymi się przedmiotami, zabawkami.

  • zdolność do odtwarzania najdrobniejszych szczegółów z otoczenia.

  • rozciąganie śliny między palcami i przyglądanie się jej pod światło.

  • fascynacja patrzeniem przez dziurki, pęknięcia, palce.

  • niechęć do luster, czasem fotografii.

  • fascynacja skomplikowanymi wzorami.

  • lęk przed silnym światłem, często nawet przed światłem o umiarkowanym natężeniu.

  • niechęć do dużych, mocno naświetlonych przestrzeni

Niedowrażliwość:

  • kołysanie się w przód, w tył, na boki

  • zainteresowanie źródłami światła – wpatrywanie się w światło

  • chodzenie powoli dookoła przedmiotów połączone z intensywnym przyglądaniem się im

  • lęk wysokości

  • lęk przed ciemnością

  • obracanie przedmiotów tuż przed oczami

  • fascynacja lustrami, szybami

  • machanie palcami w polu widzenia

  • fascynacja ruchem przedmiotów na wietrze

  • rozrzucanie przedmiotów, zwłaszcza kolorowych

  • darcie papieru

„Biały szum”:

  • „szklisty” wzrok

  • patrzenie „przez” ludzi, przedmioty

  • rozciąganie powiek

  • uciskanie gałki ocznej

  • bardzo mocne zaciskanie powiek

Sensoryzmy charakterystyczne dla zmysłu słuchu

Nadwrażliwość:

  • dziecko sprawia wrażenie głuchego

  • zatykanie uszu, lęk przed gwałtownymi dźwiękami

  • brak reakcji na głośne hałasy przy jednoczesnych silnych reakcjach na ciche dźwieki

  • lęk przed zwierzętami

  • protest przy obcinaniu włosów

  • lęk w miejscach publicznych

  • wsłuchiwanie się w bardzo ciche dźwięki

  • powtarzanie komunikatów, które ktoś wypowiedział w odległym pomieszczeniu

  • robienie wokół siebie hałasu – krzyki, walenie rękami w różne powierzchnie, klaskanie. Zachowanie to ma na celu przejęcie kontroli nad środowiskiem słuchowym. Dla dziecka z nadwrażliwością słuchową głośne bodźce generowane przez siebie samego są przykre, ale możliwe do kontrolowania a także pozwalają zagłuszyć dźwięki nad którymi nie ma kontroli – pochodzące z otoczenia. Dziecko może bardzo dobrze tolerować nawet znaczący hałas, pod warunkiem, że jest jego autorem lub ma na niego bezpośredni wpływ.

Niedowrażliwość:

  • wytwarzanie rytmicznych hałasów

  • fascynacja urządzeniami elektrycznymi, wydającymi dźwięki

  • natrętne spuszczanie wody w toalecie, odkręcanie kranów

  • krzyki

  • darcie papieru

  • wielokrotne trzaskanie drzwiami lub zamykanie ich i otwieranie z różną siłą

  • fascynacja przedmiotami piszczącymi, dźwięczącymi

  • zamiłowanie do gwarnych i tłocznych miejsc

Zachowania mają na celu dostarczanie sobie bodźców dźwiękowych w dużych ilościach. W odróżnieniu od dzieci nadwrażliwych słuchowo, te niedowrażliwe będą szczęśliwe, gdy inne osoby dołączą do nich w działaniach mających na celu zwielokrotnienie hałasu w otoczeniu.

Biały szum:

  • zaabsorbowanie dźwiękami płynącymi z organizmu

  • szybkie bieganie i zastyganie w bezruchu (wsłuchiwanie się w bicie własnego serca)

  • hiperwentylacja

  • kołysanie się

  • wkładanie przedmiotów i palców do uszu

  • przyjmowanie nienaturalnych pozycji ciała – stymulacja ucha wewnętrznego

Zachowania te mają na celu próbę zredukowania nieprzyjemnych na ogół doświadczeń sensorycznych wyzwalanych przez układ nerwowy, znacznie rzadziej – ich wzmocnienie, jeżeli biały szum łączy się z niedowrażliwością.

Sensoryzmy charakterystyczne dla zmysłu dotyku i równowagi

Zaburzenia w zakresie odbioru i analizy bodźców czuciowych mogą dotyczyć kilku obszarów:

  • czucia powierzchniowego (skórnego)

  • czucia głębokiego (propriorecepcja – informacje z kurczących i rozciągających się mięśni, ścięgien oraz rozciąganych i uciskanych stawów)

  • czucia temperatury (termorecepcja)

  • czucie położenia i ruchów ciała w przestrzeni poczucie równowagi

Czucie powierzchniowe i czucie temperatury:

Zaburzenia w tym zakresie mogą być różne w różnych partiach ciała. Obserwacja sensoryzmów (taktylizmów) skierowanych na czucie powierzchniowe wymaga więc podejścia bardzo ostrożnego i analitycznego. Bardzo często zdarza się, że ta sama osoba ma silną nadwrażliwość czucia powierzchniowego w obrębie twarzy przy jednoczesnej niedowrażliwości, na przykład kończyn.

Niedowrażliwość:

  • pocieranie, głaskanie, skubanie itp. różnych partii twarzy

  • dotykanie różnych powierzchni, głaskanie ścian

  • pocieranie różnymi materiałami w niedowrażliwe partie ciała

  • szczypanie, drapanie, gryzienie się

  • uderzanie się

  • szukanie wrażeń cieplnych

  • chodzenie nago, tendencja do rozbierania się

  • chodzenie na bosaka, dążenie do ściągania obuwia

  • rozdrapywanie ran

Nadwrażliwość:

  • unikanie dotyku, obronność dotykowa

  • niechęć do noszenia nowych ubrań

  • skrajna niechęć do metek w ubraniach

  • nadmierne łaskotki w niecodziennych partiach ciała

  • unikanie kontaktu z substancjami sypkimi, lepkimi, klejącymi

  • masturbacja (delikatna)

  • głaskanie się miękkimi przedmiotami, fakturami

  • nietolerancja obcisłych ubrań

  • dotykanie samego siebie niemal zawsze ma formę czynności rytmicznych i powtarzalnych

  • lęk przed wodą

  • słaba tolerancja zmian temperatury

  • lęk przed wiatrem

  • lęk przed czesaniem włosów

Biały szum:

  • częste drapanie się

  • „gęsia skórka” bez przyczyny

Czucie głębokie:

Zaburzenia w tym obszarze są nadzwyczaj częste u osób z autyzmem i Zespołem Aspergera. Osoby z zaburzeniami czucia głębokiego mają poważne problemy z precyzją ruchów. Na ogół doświadczają dyspraksji.

Niedowrażliwość:

  • nienaturalne wyginanie kończyn

  • machanie rękami, potrząsanie

  • zaplatanie palców

  • ssanie palców

  • zawijanie się w koce, firanki

  • wciskanie się w kąty, za meble itp.

  • siadanie na rękach, nogach

  • człapanie nogami podczas chodzenia

  • masturbacja (gwałtowna)

  • wkładanie różnych rzeczy do ust

  • zagryzanie warg

  • uderzanie ciałem o różne powierzchnie

  • zeskakiwanie z dużych wysokości

  • podwyższony próg bólowy

  • wbijanie sobie ostrych przedmiotów w ciało

  • hiperaktywność

  • wiotkość mięśni

  • potykanie się

  • niekontrolowane, chaotyczne ruchy kończyn

  • niezdolność do różnicowania miejsca w którym następuje dotyk, bez kontroli wzroku

  • niszczenie przedmiotów, upuszczanie ich ze względu na niezdolność do oceny własnej siły i ruchu

  • chodzenie na palcach

Nadwrażliwość:

  • niechęć do przytulania się, dotykania przez inne osoby

  • niechęć do podawania dłoni na powitanie

  • duża reaktywność na zmiany ciśnienia atmosferycznego

  • złe samopoczucie w środkach lokomocji

  • ociężałość ruchowa

  • podwyższone napięcie mięśniowe

  • chodzenie na szeroko rozstawionych nogach

  • nietolerowanie twardych pokarmów

  • usztywnienie ciała, niechęć do zmieniania pozycji ciała

  • lęk przed tłumem ludzi

Biały szum:

  • nagłe, niekontrolowane wybuchy wszelkich możliwych taktylizmów, a następnie zamieranie w bezruchu

  • napady hiperaktywności u dziecka na ogół spokojnego

Zmysł równowagi:

Niedowrażliwość:

  • kręcenie się w kółko

  • fascynacja huśtawkami, karuzelami

  • skakanie, bieganie, hiperaktywność

  • dążenie do gwałtownych zmian w położeniu głowy i ciała

  • kołysanie się w przód i w tył a także na boki

  • niezdolność do prostego siedzenia na krześle

  • niezdolność do stania na jednej nodze

Nadwrażliwość:

  • niepewność, lęk grawitacyjny

  • niechęć do zmian pozycji głowy, czasami przy jednoczesnej autostymulacji grawitacyjnej (podskoki w pionie)

  • miarowe, powolne kołysanie się

  • niechęć do poruszania się, preferowanie pozycji siedzącej, lub leżącej

  • zataczanie się podczas chodzenia

Biały szum:

  • zawroty głowy

  • zataczanie się

  • potykanie się

  • nagłe blednięcie, nudności

 

Sensoryzmy charakterystyczne dla zmysłu smaku i węchu

Zmysły węchu i smaku są zmysłami bardzo pierwotnymi. Zmysł węchu pozwala dziecku poznawać świat jeszcze w okresie, gdy zmysły takie jak wzrok i słuch nie są do końca dojrzałe. Pozwala także niemowlęciu odróżniać to, co znane, od tego, co jest całkiem nowe i obce. Podobne funkcje spełnia we wczesnym rozwoju człowieka zmysł smaku. Z tej przyczyny, zaburzenia odbioru i analizy bodźców słuchowych i smakowych stanowią jedno z najpoważniejszych zagrożeń rozwoju człowieka a także w powszechnym odbiorze – uważane są za szczególnie nieakceptowalne społecznie. W wypadku zmysłu smaku, bardzo często trudno odróżnić, czy dane zachowanie faktycznie dotyczy zmysłu smaku, czy może dotyku – w obrębie jamy ustnej. Śluzówka jamy ustnej i język są bowiem bardzo wrażliwe dotykowo. Należy zawsze starannie rozpatrywać wszelkie objawy występujące w obrębie jamy ustnej.

Niedowrażliwość węchowa:

  • obwąchiwanie ludzi, także ich butów, włosów, pach, krocza

  • obwąchiwanie przedmiotów, także tych powszechnie uważanych za szczególnie odrażające

  • fascynacja własnymi ekskrementami

  • w łagodniejszej formie – obwąchiwanie własnych rąk, ubrań, włosów

  • lizanie własnych rąk

  • zjadanie rzeczy niejadalnych

  • fascynacja zapachami powstającymi przy gotowaniu

  • fascynacja odpadami żywnościowymi

Nadwrażliwość węchowa:

  • rozpoznawanie ludzi po zapachu

  • wyczuwanie różnych zapachów tam, gdzie inni ludzie ich nie czują

  • dziecko skarży się na wszechogarniający smród

  • niechęć do oddawania moczu, stolca

  • wymioty podczas czynności fizjologicznych lub spuszczania wody w toalecie

  • niechęć do karmienia piersią w okresie niemowlęcym

  • opór przed jedzeniem

  • dławienie się, duszności z niejasnych przyczyn (niemedycznych)

Biały szum węchowy:

  • przesłanianie ręką ust i dmuchanie w kierunku nosa

  • hiperwentylacja

  • kierowanie dolnej wargi w kierunku nosa

  • składanie ust „w ciup” i podnoszenie warg wysoko – do nosa

  • wkładanie przedmiotów do nosa

  • ciągłe dłubanie w nosie

Niedowrażliwość smakowa:

  • hiperfagia

  • lizanie różnych przedmiotów

  • lizanie własnych rąk, stóp

  • obgryzanie paznokci

  • wkładanie wszystkiego do ust

Nadwrażliwość smakowa:

  • wypluwanie jedzenia

  • wiotkość ust podczas karmienia

  • dławienie się

  • wymioty podczas jedzenia – lub odruch wymiotny

  • znaczna wybiórczość pokarmowa

Biały szum smakowy:

  • zasysanie policzków do wewnątrz jamy ustnej

  • ssanie języka

  • przysysanie języka do podniebienia

  • gryzienie wewnętrznych stron policzków i języka – czasem do krwi

  • zwracanie pożywienia i ponowne jego jedzenie

  • wkładanie wszystkiego do ust

  • nie zwracanie uwagi na jedzenie

  • niesamodzielność przy jedzeniu wynikające z ignorowania czynności jedzenia (dziecko pozwala się karmić, ale też nie domaga się karmienia)

  • dziecko sprawia wrażenie, jakby nigdy nie było głodne

  • opuchnięcie języka, nadmierny rozrost języka na boki (skutek jego ssania)

Literatura

Carl H. Delacato; „Dziwne, niepojęte. Autystyczne dziecko.” Fundacja Synapsis, Warszawa 

Maas V.; „Uczenie się przez zmysły” Wyd.Szkolne i Pedagogiczne 2005

Prawa autorskie

Wszelkie opublikowane materiały i informacje na tej stronie stanowią własność serwisu www.pomocdlajustynki.pl (z wyłączeni cytatów i odwołań do innych autorów). Powielanie, kopiowanie lub inne wykorzystanie bez zgody właściciela serwisu jest prawnie zabronione (ustawa z dnia 4 lutego 1994r. - Dz. U. Nr 24 poz. 83 z późniejszymi zmianami).

blog roku

koncert

Archiwum bloga

Aukcje dla Justynki

Justyna jest także podopieczną

Proces terapi Justyny wspiera

Fundacja Polstat

Wspiera nas także

Stowarzyszenie Pomocy
Chorym Dzieciom

Blogosfera „Sami Swoi”


Zaglądamy, podczytujemy i kibicujemy - czyli blogi nam bliskie

Centrum Rozwoju „Manus Papilio”

logo

Fu Shen Fu Foundation

Skrzydlaci Aniołowie Justynki

Baca-dance

coral

Współpracuję:

dom (1)

Statystyki strony

Licznik odwiedzin: